Οι Χρόνιοι Ασθενείς και η Ιδιαίτερη Επικοινωνία τους

Το να καταπίνεις φάρμακα κάθε μέρα δεν είναι τόσο απλό!

Ιδιαίτερα αν ο ασθενής είναι χρόνιος και θα πρέπει να δεχθεί ότι θα τα παίρνει εφόρου ζωής.
Ανάμεσα στην αδιαφορία, την εξέγερση και την απάθεια, ο δρόμος προς τη συμμόρφωση στη θεραπεία είναι δύσκολος.

Η σωστή και τακτική λήψη των φαρμάκων είναι ένα θέμα παλιό όπως και η ιατρική.

Ο Ιπποκράτης πριν από 2500 χρόνια έλεγε ότι «Ο γιατρός πρέπει να γνωρίζει ότι οι ασθενείς του, λένε συχνά ψέματα όταν λένε ότι ακολουθούν τη θεραπεία τους».

Το να κατανοήσουμε γιατί οι ασθενείς δεν συμμορφώνονται προς τις οδηγίες λήψεις των φαρμάκων τους είναι ένα θέμα που συζητείται πάνω από 35 χρόνια από την ιατρική κοινότητα.

Η μη συμμόρφωση είναι μια αποτυχημένη θεραπεία!

Η φροντίδα της συμμόρφωσης είναι πρωταρχικό μέλημα απ’ όλους τους επαγγελματίες υγείας.

Ιδιαίτερα στο φαρμακείο, η σωστή επεξήγηση του τρόπου λήψης και του οφέλους της θεραπείας για τη πάθηση τους, είναι κάτι παραπάνω από την απλή καταγραφή της δοσολογίας στο κουτάκι. Αυτό δεν είναι κάτι απλό, απαιτεί μια ιδιαίτερη επικοινωνία που συχνά οι φαρμακοποιοί την έχουν υποτιμήσει.

Στα περισσότερα φαρμακεία δεν θέτουν καν την ερώτηση στον ασθενή αν παίρνει σωστά τα φάρμακά του και θεωρούν ότι, δίνοντας τα κουτιά και εξηγώντας τον τρόπο λήψης, αυτό αρκεί και ο ασθενής θα τα πάρει!

Χρόνιες παθήσεις όπως υπέρταση, υπερχολιστεριναιμία, καρδιοπάθειες, διαβήτης, άσθμα, όποια και να είναι η παθολογία, η μη συμμόρφωση είναι δυστυχώς ένα δεδομένο.

Ένα μεγάλο ποσοστό των χρόνιων ασθενών (περίπου το 40%) κάνουν ένα θεραπευτικό zapping, ενώ οι υπόλοιποι είναι επιμελείς και αναζητούν τα φάρμακα τους πριν ακόμη τελειώσουν.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) ορίζει τη συμμόρφωση, σαν την εναρμόνιση μεταξύ της συμπεριφοράς ενός ατόμου-λήψη φαρμάκου, ακολουθία οδηγιών διατροφής, έλεγχων και τρόπου ζωής και των οδηγιών του θεράποντα.

Για να επιτύχουμε τη συμμόρφωση, απαραίτητα πρέπει να περάσουμε πρώτα από το στάδιο της θεραπευτικής επιμόρφωσης. Πρέπει με απλά λόγια να ενημερώσουμε τον ασθενή για την πάθηση και τις επιπτώσεις της.

Ασήμαντες Δικαιολογίες για Σημαντικές Συνέπειες

Συχνά όταν ρωτάμε ορισμένους ασθενείς πελάτες μας γιατί δεν έχουν ανανεώσει ακόμη τα φάρμακά τους, αυτοί απαντούν:

«Έχω ακόμη στο κουτί, γιατί δεν τα παίρνω κάθε μέρα».

Και εδώ θα πρέπει να εξηγήσουμε τους κινδύνους της μη σωστής θεραπείας.

Παράδειγμα αν μια ηλικιωμένη γυναίκα μας λέει ότι για την οστεοπόρωση παίρνει ένα δισκίο ασβεστίου με βιταμίνη D την ημέρα αντί για δύο, πρέπει να της εξηγήσουμε τους κινδύνους που αντιμετωπίζει για κάταγμα οστών.

Είναι δεδομένο ότι οι συνέπειες μιας σχετικά καλής συμμόρφωσης είναι σε πολλαπλά πεδία θετικές και έχουν να κάνουν όχι μόνο με την υγεία του ασθενή, αλλά και τη δημόσια υγεία και κατ’ επέκταση και με τα οικονομικά της υγείας.

Η αποτυχία μιας θεραπείας, ή η αντίσταση στη θεραπεία, οδηγούν στην καταφυγή σε πιο πολύπλοκες θεραπείες ίσως πιο τοξικές και επίπονες για τον ασθενή, χωρίς να αμελήσουμε να παραλείψουμε την ταλαιπωρία της εισαγωγής του στο νοσοκομείο και το κόστος της περίθαλψης εκεί.

Όλοι οι ειδικοί συμφωνούν ότι η μείωση των δαπανών υγείας περνάει και από τη συμμόρφωση!

Έτσι λοιπόν η αντίδραση του φαρμακοποιού στις δικαιολογίες των ασθενών για τη μη συμμόρφωσή τους, πρέπει να είναι η επανεξήγηση της πάθησης του όφελους της θεραπείας και των κινδύνων της μη συμμόρφωσης.

Βέβαια υπάρχει και ο παράγοντας της μη ικανότητας του ασθενή να τα κατανοήσει όλα αυτά και φυσικά και των ανεπιθύμητων ενεργειών που οδηγούν σε μη συμμόρφωση, αλλά αυτές οι περιπτώσεις σε ποσοστό είναι ελάχιστες.

Η Αποδοχή μιας Χρόνιας Πάθησης

Είναι τελείως διαφορετικό να παίρνεις φάρμακα για μια χρόνια πάθηση από το να πάρεις μια αντιβίωση για 6 μέρες!

Όταν μαθαίνουμε ότι έχουμε μια χρόνια πάθηση περνάμε ένα τραυματικό σοκ που διαταράσσει την ψυχολογία μας και περνάει από διάφορες φάσεις: άρνηση, εξέγερση, αλλά και αδιαφορία.

Το να δεχθείς ότι είσαι άρρωστος, ιδιαίτερα όταν δεν έχεις ενοχλητικά συμπτώματα όπως ο διαβήτης, η χοληστερίνη, ορισμένες καρδιοπάθειες, δεν είναι σχετικά εύκολο.

Το να γνωρίζουμε σε βάθος την ασθένεια μας δεν είναι εύκολο για τους περισσότερους ανθρώπους. Το πλέον σημαντικό όμως είναι να πειστούμε και να ελπίζουμε ότι ακολουθώντας την αγωγή θα μας βοηθήσει στην ποιότητα της ζωής μας.

health 03

Φυσικά Υπάρχουν Διαφορές Μεταξύ Χρόνιων Ασθενών

Ένας σταθεροποιημένος υπερτασικός, ή διαβητικός, με έναν ασθενή με νεφρική ανεπάρκεια που κάνει αιμοκάθαρση σε όλη τη ζωή του δεν είναι το ίδιο.

Αναμφισβήτητα οι πιο σοβαρές χρόνιες παθήσεις οδηγούν τον πάσχοντα σε έναν κόσμο που δεν γνωρίζει τους κανόνες του παιχνιδιού και θα πρέπει να μάθει να είναι αυτόνομος και υπεύθυνος για τον εαυτό του και τους γύρω του.

Η διατήρηση της υγείας εξ άλλου δεν εξαρτάται μόνο από πρότυπα εξωγενή, αλλά από την ικανότητα του ατόμου να δημιουργήσει πρότυπα και κανόνες βιολογικής λειτουργίας που του επιτρέπουν όσο το δυνατόν καλύτερη ποιότητα ζωής.

Στηριζόμενος σε αυτή τη λογική ο ασθενής θα φροντίσει την υγεία του.

Αυτή η έννοια είναι η καλή πλευρά της εμπειρικής γνώσης του ασθενή γι αυτό που αισθάνεται και βιώνει.

Όταν επιβάλλουμε κάτι στον ασθενή επειδή εμείς έτσι θεωρούμε ότι πρέπει να γίνει, αυτό συνήθως του είναι δύσκολα αποδεκτό.

Αντίθετα αν ο ίδιος ο ασθενής ανακαλύψει μέσα από τη γνώση που του προσφέρουμε τι θα πρέπει να κάνει για το καλό του, τότε η συμμόρφωση είναι πιο θεμιτή γι’ αυτόν.

Αυτή η εμπειρική γνώση του ασθενή, πχ ενός διαβητικού να αποδεχθεί την αυτομέτρηση και να μάθει να προσαρμόζει τη δόση της ινσουλίνης καθώς και να διαχειρίζεται καταστάσεις υπογλυκαιμίας με τη βοήθεια του ειδικού, καταλήγει σε μια πιο βαθειά γνώση και διαχείριση της θεραπευτικής του αγωγής.

Είναι η λεγόμενη θεραπευτική επιμόρφωση!

Βέβαια θα μπορούσε να πει κανείς ότι όλα τα ανωτέρω εμπεριέχουν πολύ φιλοσοφία, αλλά η θεραπευτική έχει ανάγκη από τη φιλοσοφία, από την ψυχολογία και από άλλες γνώσεις, γιατί έχουμε να κάνουμε με ανθρώπους.

Εξ’ άλλου ο ΠΟΥ το επισημαίνει:

Δεν υπάρχει καμία μοναδική στρατηγική επικοινωνίας, ούτε ένα σύνολο στρατηγικών που έχει φανεί αποτελεσματικό για όλους τους ασθενείς και όλες τις συνθήκες.

Και φυσικά να ξεχάσουμε εκφράσεις του τύπου «πρέπει να κάνετε»

Μια Κατάλληλη Προσέγγιση του Ασθενή

Το φαρμακείο διαθέτει μέσα για να αποφύγει το «πρέπει να κάνετε», ξεκινώντας και ανακαλύπτοντας με ερωτήσεις το επίπεδο γνώσης της πάθησης και τις ανάγκες του ασθενή.

  • Γνωρίζετε τις επιδράσεις και τα οφέλη της θεραπείας που σας έγραψε ο γιατρός;
  • Αντιμετωπίζετε προβλήματα με την αγωγή σας;
  • Ποιες είναι οι δυσκολίες που αντιμετωπίζετε;
  • Μπορώ να σας βοηθήσω να τις ξεπεράσουμε;
  • Ο γιατρός σας έδωσε όλες τις απαραίτητες εξηγήσεις και πληροφορίες για την πάθηση και τη θεραπεία σας;
  • Τις έχετε κατανοήσει καλά ή θέλετε να πούμε κάτι επί πλέον μαζί;

Ερωτήσεις απλές που δεν απαιτείται να είστε ψυχολόγος ή κοινωνιολόγος στον πάγκο για να φροντίστε τη συμμόρφωση των χρόνιων ασθενών σας.

Μπορείτε να στηριχτείτε σε ορισμένους παράγοντες για να διευκολύνετε τον ασθενή στη θεραπευτική του αγωγή και φυσικά εκτός από την πληροφόρηση να τον βοηθήσουμε να βρει απαντήσεις σε ειδικές του ανάγκες.

Σε γενικές γραμμές κανένας γιατρός όσες γνώσεις και αν έχει, δεν μπορεί να εγγυηθεί το αποτέλεσμα της θεραπείας.

Το ίδιο και κανένας φαρμακοποιός δεν μπορεί να εγγυηθεί την αποτελεσματικότητα ενός φαρμάκου.

Και φυσικά κανένας από τους δύο δεν μπορεί να επιβάλει την συμμόρφωση στη θεραπεία. Μόνο ένας πραγματικός διάλογος με τον ασθενή έχει μια πιθανότητα να βοηθήσει τον ασθενή να ακολουθήσει την αγωγή του.

Η πληροφόρηση του ασθενή πάνω στην ασθένεια του παραμένει βασικό στοιχείο για να πετύχουμε να οδηγήσουμε τον ασθενή να πάρει από μόνος του μέρος στην απόφαση για τη ζωή και την υγεία του και να ξεπεράσει τις δυσκολίες της θεραπείας του.

Ο Χειρισμός και η Παρακολούθηση των Χρόνιων Ασθενών

Η βασική πληροφόρηση πρέπει να στηρίζεται στην πάθηση, και σε αρκετές περιπτώσεις στην διαιτητική, στην άσκηση και στον απαιτούμενο έλεγχο (π.χ διαβήτης χοληστερίνη υπέρταση, καρδιοπάθειες).

Η όλη διαδικασία της πληροφόρησης καλό θα είναι να γίνεται σε ένα μέρος του φαρμακείου που εξασφαλίζει την εμπιστευτικότητα.

Επίσης αν υπάρχει η δυνατότητα χώρου στο φαρμακείο, μπορούν να οργανωθούν εκπαιδευτικά σεμινάρια σε μία ομάδα 5-6 ατόμων με την ίδια χρόνια πάθηση (ένα απόγευμα Δευτέρας ή Τετάρτης).

Αλλά και οι εταιρείες μπορούν να αναλάβουν πρωτοβουλίες και να οργανώσουν τέτοιου είδους εκπαιδευτικά για τους ασθενείς μερικών φαρμακείων σε μια περιοχή.

Οι Βάσεις της Επιτυχίας

►Να είμαστε γνώστες

Το να δώσεις συμβουλές διαιτητικής, συμβουλές πρόληψης ή γενικά να διαχειριστείς έναν χρόνιο ασθενή, απαιτεί γνώσεις από μέρους του φαρμακοποιού και των ατόμων που εξυπηρετούν στον πάγκο.

Η επιμόρφωση απαραίτητη λοιπόν παρόλο που απαιτεί χρόνο.

►Να οργανωθούμε

Να έχουμε ετοιμάσει έναν χώρο εμπιστευτικότητας μέσα στο φαρμακείο, μια θεραπευτική καμπίνα ας πούμε και φυσικά να έχουμε ετοιμάσει γραπτά σε κάθε πάθηση το τι πρέπει να ξέρουμε και να πούμε.

Γραπτές συμβουλές και οδηγίες για τον ασθενή είναι πάντα απαραίτητες.

►Να έχουμε τον κατάλληλο εξοπλισμό

Για έλεγχο (ζυγαριά, πιεσόμετρο, μηχανάκι και ταινίες ελέγχου γλυκόζης)

Κατεβάστε τώρα το Application!

Με την περιήγησή σας στο pharmamanage.gr αποδέχεστε την χρήση cookies.