Η Διαχείριση των Ασθενών της 3ης Ηλικίας

Βασικός πυλώνας του ελληνικού και όχι μόνο φαρμακείου είναι οι πελάτες της 3ης ηλικίας.

Η συνεχής γήρανση του πληθυσμού και η αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης, είναι γεγονότα μετρήσιμα και αδιαμφισβήτητα, κάνοντας τους ηλικιωμένους πελάτες του φαρμακείου όλο και περισσότερους και πολύ σημαντικούς στην οικονομική βιωσιμότητά του.

Εξάλλου, ο λειτουργικός ρόλος του φαρμακείου στην Ελληνική κοινωνία είναι πολύ σημαντικός, καθώς επιτελεί σημαντικό κοινωνικό έργο και γι’ αυτό αποτελεί έναν αγαπημένο προορισμό των ηλικιωμένων.

Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι διάφορες έρευνες αγοράς δείχνουν ποσοστά μεγαλύτερα του 90% όσον αφορά το ποσοστό των ατόμων άνω των 70 χρονών που επισκέπτεται τουλάχιστον 1 φορά το μήνα κάποιο φαρμακείο.

Ο φαρμακοποιός είναι αυτός που θα ενδιαφερθεί για τον ηλικιωμένο πελάτη, θα ακούσει τα προβλήματά του, θα γίνει ο φίλος του, ο ψυχολόγος του, αυτός που θα τον παρακολουθεί σε συχνή βάση.

Και στην περίοδο της κρίσης του συστήματος υγείας που διανύουμε, ελέω της αποδιοργάνωσης της πρωτοβάθμιας περίθαλψης, το φαρμακείο διαδραματίζει καίριο ρόλο στην περίθαλψη, πολλές φορές υποκαθιστώντας τις αδυναμίες και τις παραλείψεις του συστήματος.

Οι ιδιαιτερότητες του ελληνικού φαρμακείου σε σχέση με τους πελάτες και δη τους ηλικιωμένους, περιγράφονται ανάλογα στα φαρμακευτικά συστήματα άλλων χωρών, στα πλαίσια του Pharmaceutical Care με επιστημονικό τρόπο, αλλά καθόλου διαφορετικό στην ουσία.

Το Απαραίτητο Μείγμα του Pharmaceutical Care:

• Η επικοινωνία με το γηριατρικό ασθενή είναι το «άλφα και το ωμέγα» της Φαρμακευτικής Φροντίδας, καθώς έτσι μπορεί να παρακολουθηθεί σωστά και να αποφευχθούν παραλείψεις στη θεραπεία του.

• Η επιδίωξη της συμμόρφωσης του ασθενή έχει άμεση σχέση με τη σωστή επικοινωνία φαρμακοποιού-ηλικιωμένου και για την επίτευξη της συζητούνται διαφορετικές μέθοδοι (εβδομαδιαίοι περιέκτες φαρμάκων, ηλεκτρονική καταγραφή στοιχείων της θεραπείας του ασθενή, τηλεφωνική υποστήριξη, κ.α.).

• Ο έλεγχος αλληλεπιδράσεων των φαρμάκων που παίρνει ο ασθενής είναι επίσης πολύ σημαντικός.

Ο έλεγχος αυτός μπορεί και πρέπει να γίνει στο φαρμακείο, ιδίως στην Ελλάδα όπου ο ασθενής μπορεί να έχει πάει σε διαφορετικούς ιατρούς που θα του συνταγογραφήσουν διαφορετικά φάρμακα και ακόμα η ηλεκτρονική καταγραφή τους δεν έχει τελειοποιηθεί.

• Παράλληλα και η ρύθμιση της δόσης είναι δυνατόν να γίνει με προτροπή ή παρέμβαση του φαρμακοποιού.

• Η επιλογή σκευάσματος OTC στους ηλικιωμένους θα πρέπει να γίνεται σε συνεννόηση με το φαρμακοποιό, αφού μπορεί να υπάρχουν αλληλεπιδράσεις με τη θεραπεία που λαμβάνει ο εκάστοτε ασθενής ή να υπάρχουν σκευάσματα που συνιστώνται ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους.

• Ακόμα, σημαντικότατος είναι ο ρόλος του φαρμακοποιού στην πρόληψη, ιδίως στην Ελλάδα όπου ο τομέας της προληπτικής ιατρικής ακόμα αναπτύσσεται.

Στο φαρμακείο γίνεται τακτική παρακολούθηση της πίεσης των ηλικιωμένων, μέτρηση σακχάρου, αναλυτική ενημέρωση για το χειρισμό του διαβήτη (τρόπος χρήσης ταινιών μέτρησης, φροντίδα του διαβητικού ποδιού) κτλ.

• Εδώ αξίζει να αναφερθεί και η ενεργή συμμετοχή του φαρμακοποιού στον εμβολιασμό, είτε με την ενημέρωση και προτροπή στους ασθενείς να εμβολιαστούν, είτε με τον απευθείας εμβολιασμό τους στο φαρμακείο.

Χαρακτηριστικός εξάλλου είναι ο αριθμός εμβολίων γρίπης και πνευμονιοκόκκου που γίνονται κάθε χρόνο στα φαρμακεία.

Οι Συχνές Παθήσεις της 3ης Ηλικίας

Εκτός από τα βασικά σημεία του Pharmaceutical Care που θα πρέπει να έχει υπόψη του κάθε φαρμακοποιός για τους ασθενείς της 3ης ηλικίας που έρχονται στο φαρμακείο, θα πρέπει επίσης να είναι προετοιμασμένος να διαγνώσει και να αντιμετωπίσει μια σειρά από παθήσεις που είναι πολύ πιθανόν να εμφανιστούν σε πελάτες μεγάλης ηλικίας.

Μερικές από τις πιο συχνές είναι:

1. Καρδιοπάθεια

Η καρδιακή νόσος είναι η πρώτη αιτία θανάτου σήμερα στους ηλικιωμένους. Η πιο κοινή της εκδήλωση της είναι το έμφραγμα, το οποίο αρκετές φορές οδηγεί σε αιφνίδιο θάνατο.

Όταν συνυπάρχουν ορισμένοι παθολογικοί παράγοντες ή και νοσήματα, η πιθανότητα εμφάνισης καρδιακής νόσου αυξάνει και αυτοί οι παράγοντες θα πρέπει να αναγνωρίζονται και να επισημαίνονται. Βασικές ενδείξεις για προδιάθεση εμφάνισης καρδιακής νόσου είναι το κάπνισμα, η παχυσαρκία, το stress, η καθιστική ζωή, ο διαβήτης, η κατανάλωση λιπαρών, η αύξηση της «κακής» χοληστερόλης LDL ή η μείωση της «καλής» χοληστερόλης HDL, η υπέρταση, η αθηροσκλήρωση.

2. Υπέρταση

Λόγω της σκλήρυνσης των αρτηριών στον ηλικιωμένο, η αύξηση της πίεσης του αίματος είναι συχνό φαινόμενο της 3ης ηλικίας.

Η υπέρταση προκαλεί βλάβες σε όλα τα ζωτικά όργανα και χωρίς την ενδεικνυόμενη φαρμακευτική αγωγή ο υπερτασικός κινδυνεύει από αιφνίδιο θάνατο, εγκεφαλικό επεισόδιο, νεφρική ανεπάρκεια, απόφραξη καρδιακής αρτηρίας κ.α.

Ο κίνδυνος επιπλοκών είναι μεγαλύτερος εάν ο υπερτασικός καπνίζει, πάσχει από σακχαρώδη διαβήτη, έχει υψηλή χοληστερόλη ή καταναλώνει αυξημένες ποσότητες αλκοόλ.

Υπέρταση υπάρχει όταν ο μέσος όρος των μετρήσεων της διαστολικής πίεσης («μικρή» πίεση), είναι μεγαλύτερος ή ίσος από 90mmHg, ή όταν ο μέσος όρος των μετρήσεων της συστολικής πίεσης(«μεγάλη» πίεση), είναι μεγαλύτερος ή ίσος από 140mmHg.

Σε περίπτωση άλλης πάθησης, όπως αυξημένο σακχάρο, χοληστερόλη, καρδιακή ή νεφρική ανεπάρκεια, τα όρια αυτά είναι πιο αυστηρά.

Η πρόληψη της υπέρτασης στον ηλικιωμένο γίνεται με την αποφυγή κατάχρησης άλατος, αλκοόλ, καφέ, την καθημερινή βάδιση, την διατήρηση φυσιολογικού βάρους.

3. Αύξηση του Σακχάρου Διαβήτης

Με την πάροδο της ηλικίας, ο μεταβολισμός επιβραδύνεται, η έκκριση της ινσουλίνης διαταράσσεται και η κληρονομική προδιάθεση για διαβήτη, εκδηλώνεται.

Ο διαβήτης είναι μια χρόνια πάθηση χωρίς θεραπεία, η οποία συνοδεύεται από σημαντικές αλλαγές στο μεταβολισμό, που προοδευτικά προκαλούν βλάβες στα μάτια, στην καρδιά, στα νεφρά, στον εγκέφαλο, στα αγγεία, στα νεύρα.

Η προληπτική εξέταση για σάκχαρο είναι σημαντική, διότι η αύξηση του σακχάρου, ενώ προκαλεί βλάβες, συχνά δεν έχει συμπτώματα και αυτό είναι και ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την εμφάνιση διαβήτη.

Ανάλογα με τον βαθμό της αύξησης του σακχάρου και το είδος των επιπλοκών που μπορεί να εμφανιστούν, καθορίζεται εξατομικευμένη αγωγή για το σάκχαρο μετά από ιατρική εξέταση.

Σημαντική επίσης είναι η βοήθεια και η εκπαίδευση που μπορεί να πάρει ο ασθενής από το φαρμακοποιό, μετά την εμφάνιση διαβήτη, για την πρόληψη του διαβητικού ποδιού.

4. Άνοια - Alzheimmer - Εγκεφαλικά Επεισόδια - Κατάθλιψη - Νόσος Parkinson

Η πιθανότητα ενός ηλικιωμένου να εμφανίσει κάποιο νόσημα του εγκεφάλου που αλλοιώνει την ικανότητα του ηλικιωμένου να θυμάται, να κρίνει, να κινείται, είναι αρκετά μεγάλη.

Η άνοια προσβάλλει αρκετούς ηλικιωμένους, προκαλώντας αρχικώς διαταραχές μνήμης, ενώ προοδευτικά εμφανίζεται διαταραχή ομιλίας, οπτική αίσθηση του χώρου και αποδιοργάνωση του χαρακτήρα.

Σε προχωρημένο στάδιο, οι ασθενείς χάνουν τη μνήμη τους, την κρίση, την λογική τους.

Η νόσος Alzheimer και η κακή αιμάτωση του εγκεφάλου λόγω προχωρημένης βιολογικής ηλικίας, είναι οι συχνότερες αιτίες άνοιας στον δυτικό κόσμο.

Η προληπτική χορήγηση ορισμένων αντιοξειδωτικών, βιταμινών και προστατευτικών βοτάνων που σταθεροποιούν το νευρικό σύστημα, μέσω κατάλληλης διατροφής, αλλά και μέσω συμπληρωμάτων και φυσικών φαρμάκων (π.χ. ενισχυμένη σύνθεση του φυτού ginkgo με φυσικά αντιοξειδωτικά σταθεροποίησης), είναι σημαντική σε άτομα με προδιάθεση.

Τα εγκεφαλικά επεισόδια στην 3η ηλικία συχνά οφείλονται σε κακή ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, του σακχάρου, της χοληστερόλης ή άλλων υποκείμενων νοσημάτων.

Το εγκεφαλικό επεισόδιο αποδιοργανώνει περαιτέρω τη διανοητική κατάσταση του ηλικιωμένου, ενώ συντελεί σημαντικά στην δυσκινησία του, λόγω των παραλύσεων που συχνά επιφέρει.

Είναι σημαντικό να ελέγχονται τα υποκείμενα νοσήματα που μπορούν να προδιαθέσουν σε εγκεφαλικά επεισόδια.

Εκτός από παρενέργεια των εγκεφαλικών επεισοδίων, η κατάθλιψη είναι μια πολύ συχνά απαντώμενη πάθηση στους ηλικιωμένους ασθενείς και σχετίζεται και με την έκπτωση της εγκεφαλικής λειτουργίας που συμβαίνει στις μεγάλες ηλικίες.

Τα συμπτώματά της, εκτός των άλλων, μπορεί να επηρεάσουν και τη συμμόρφωση του ασθενή στη θεραπεία άλλων παθήσεων που μπορεί να έχει.

Γι’ αυτό θα πρέπει να ελέγχεται ο ηλικιωμένος για την ύπαρξη συμπτωμάτων κατάθλιψης και να παραπέμπεται σε ψυχίατρο αν αυτό κριθεί αναγκαίο.

H νόσος Parkinson είναι η πιο κοινή διαταραχή από μία κατηγορία προοδευτικώς εξελισσόμενων νόσων του νευρικού συστήματος, στη θεραπεία της οποίας παίζει σημαντικό ρόλο η έγκαιρη διάγνωση.

Θα πρέπει λοιπόν, στα πλαίσια της πρόληψης, όταν παρατηρηθούν συμπτώματα νόσου Parkinson σε ηλικιωμένο πελάτη του φαρμακείου, αυτός να παραπέμπεται σε ειδικό νευρολόγο.

5. Αρθρίτιδα

Η αρθρίτιδα είναι μια επώδυνη και εκφυλιστική ασθένεια των αρθρώσεων, η οποία εμφανίζεται όλο και συχνότερα στους ηλικιωμένους, κυρίως με τη μορφή της οστεοαρθρίτιδας.

Ενώ οι περισσότεροι θεωρούν ότι η αρθρίτιδα και ο συνοδευτικός πόνος των αρθρώσεων είναι μια φυσική εξέλιξη λόγω του γήρατος, είναι σημαντικό να διαγνωστεί και να αντιμετωπιστεί όσο το δυνατόν πιο έγκαιρα, γλυτώνοντας τους ασθενείς από ταλαιπωρία και πιθανή σοβαρή ζημιά στις αρθρώσεις.

Εκτός λοιπόν από την παροχή OTC αντιφλεγμονωδών και παυσίπονων στους ασθενείς με πόνο στις αρθρώσεις, καλό είναι να παραπέμπονται και σε ειδικό ρευματολόγο.

6. Λοιμώξεις - Εμβολιασμός

Με την αύξηση της ηλικίας, οι ηλικιωμένοι εμφανίζουν πτώση της ανοσολογικής τους δύναμης και πτώση της αναπνευστικής εφεδρείας. Κάθε λοίμωξη, ακόμη και ελαφριά, ενδέχεται να οδηγήσει πολύ γρήγορα σε σοβαρές επιπλοκές όπως πνευμονία.

Γι’ αυτό, ο φαρμακοποιός σε κάθε ηλικιωμένο θα πρέπει:

• Να υπενθυμίζει να γίνονται προληπτικές εξετάσεις για να εντοπίζονται και να θεραπεύονται έγκαιρα παθολογικές καταστάσεις και νοσήματα που αλλοιώνουν την σωστή άμυνα.

Τέτοια νοσήματα και παθολογικές καταστάσεις είναι η αύξηση του σακχάρου, η νεφρική ανεπάρκεια, η ηπατική ανεπάρκεια.

• Να προτείνει τα κατάλληλα συμπληρώματα διατροφής και τονωτικά του ανοσοποιητικού συστήματος όπου χρειάζονται.

• Να συστήνει και να εμβολιάζει (εφόσον μπορεί) όλους τους ηλικιωμένους πελάτες του, με το εμβόλιο της γρίπης κάθε φθινόπωρο και με το καινούριο 13δύναμο εμβόλιο του πνευμονιοκόκκου το οποίο μπορεί να γίνει σε όλους τους ενήλικες άνω των 50 ετών, με μία δόση εφ’ άπαξ και συστήνεται να γίνεται προληπτικά και δωρεάν σε όλους, υγιείς και μη, για την πρόληψη της πνευμονιοκοκκικής νόσου, η οποία είναι η no1 προλαμβανόμενη αιτία θανάτου παγκοσμίως.

Συμπέρασμα

Όπως είναι προφανές, η διαχείριση των ασθενών της 3ης ηλικίας στο φαρμακείο θα πρέπει να είναι και είναι καθημερινή πρακτική.

Λαμβάνοντας λοιπόν υπόψη το συνεχώς μεταβαλλόμενο φαρμακευτικό περιβάλλον στη χώρα μας, η βελτιστοποίησή της θα βοηθήσει στη διατήρηση και την ανάπτυξη ενός από τους βασικούς πυλώνες της βιωσιμότητας του ελληνικού φαρμακείου.

Κατεβάστε τώρα το Application!

Με την περιήγησή σας στο pharmamanage.gr αποδέχεστε την χρήση cookies.