Φαρμακείο Υπηρεσιών Ελέγχου και Πρόληψης

Τα χρόνια των αλλαγών και της κρίσης, προσφέρουν την ευκαιρία για μετεξέλιξη του παραδοσιακού φαρμακείου σε ένα σημείο Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, όπου, η σωστή ενημέρωση των ασθενών και ο προληπτικός έλεγχος πολλών παθήσεων, συντελούν αποδεδειγμένα στην αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των ασθενειών και τη βελτίωση της Δημόσιας Υγείας, ενώ αναδεικνύουν ακόμη περισσότερο τον ρόλο του Φαρμακοποιού.

Ασθένειες που μαστίζουν τις ανεπτυγμένες χώρες του σήμερα, με επιπτώσεις τόσο στην υγεία του πληθυσμού, όσο και οικονομικές προεκτάσεις, φαίνεται ότι θα μπορούσαν να προληφθούν μέσω υπηρεσιών που μπορεί να προσφέρει το πλούσιο ελληνικό φαρμακευτικό δίκτυο.

Φαρμακείο Υπηρεσιών Ελέγχου και Πρόληψης

Υπηρεσίες που δεν περιορίζονται αμιγώς στην αποκατάσταση-διατήρηση μέσω της φαρμακο-πώλησης, αλλά επεκτείνονται στην προαγωγή της υγείας και την πρόληψη.

Οι Υπηρεσίες Ελέγχου είναι μια Αποστολή του Φαρμακοποιού

• Δεν υπάρχει καμία σύγκρουση με τις ιατρικές πράξεις διότι πρόκειται για έλεγχο και όχι για διάγνωση.

• Το μεγάλο ενδιαφέρον αυτών των υπηρεσιών έλεγχου στο φαρμακείο είναι ότι αγγίζουν άτομα που αποφεύγουν να πάνε στο γιατρό για έναν πλήρη έλεγχο.

• Παρόλο που ο φαρμακοποιός είναι γνώστης των συσκευών αυτομέτρησης, οι εταιρείες με τέτοιου είδους ιατροτεχνολογικά προϊόντα οφείλουν να προσφέρουν στα φαρμακεία μια πλήρη εκπαίδευση της χρήσης και αξιολόγησης των αποτελεσμάτων.

• Όσο για την αποζημίωση του φαρμακοποιού για αυτές τις πράξεις είναι υποχρέωση των συλλογικών οργάνων του κλάδου να διεκδικήσουν μια αποζημίωση από τα ταμεία στο άμεσο μέλλον.

Παχυσαρκία

Ο Έλεγχος στο Φαρμακείο

Ο έλεγχος απευθύνεται σε χρόνιους πάσχοντες (άτομα σε κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα, υπό αντιδιαβητική, επί μακράν κορτικοστεροειδή, νευροληπτική ή ορμονική θεραπεία), αλλά και σε άτομα που κατευθύνουν τις αγορές τους σε αδυνατιστικά προϊόντα.

Τα Απαραίτητα Εργαλεία

Με μία ζυγαριά, ένα μέτρο και μία μεζούρα, σε έναν ιδιαίτερο χώρο του φαρμακείο, δύνανται να οργανωθούν οι φαρμακευτικές υπηρεσίες ελέγχου σε συγκεκριμένες ημέρες και ώρες.

Η κατάλληλη προβολή των παρεχομένων υπηρεσιών για την ενημέρωση του κοινού, μέσω π.χ. αφισών στο χώρο του φαρμακείου, επιβάλλεται.

Πώς να γίνει ο Έλεγχος

Ο υπολογισμός του Δείκτη Μάζας Σώματος συνίσταται στη διαίρεση του βάρους (kg) με το τετράγωνο το ύψους (m2). Η αξιολόγησή του βασίζεται στους σχετικούς πίνακες για τους ενήλικες και στις ειδικές καμπύλες ανάπτυξης για τα παιδιά.

Αξιολόγηση των Αποτελεσμάτων

Γίνεται, λοιπόν, αναφορά σε υπέρβαρο υποκείμενο, όταν η τιμή αυτή κυμαίνεται μεταξύ 25 και 30 kg/m2, και σε παχύσαρκο, όταν η τιμή ξεπερνά τα 30kg/m2, ενώ περιπτώσεις με ΔΜΣ άνω των 35 kg/m2 συνιστούν νοσογόνο παχυσαρκία.

Σε ενήλικες υπολογίζεται επιπλέον η περιφέρεια της μέσης στο ύψος του ομφαλού σε όρθια στάση.

Μία περίμετρος μέσης μεγαλύτερη από 80 cm όσον αφορά σε γυναίκες και 94 cm σε άντρες, συνιστούν παράγοντα κινδύνου για διαβήτη και καρδιαγγειακή νόσο.

Διαβήτης Τύπου 2

Ο Έλεγχος στο Φαρμακείο

Ο έλεγχος δεν απευθύνεται σε ασθενείς υπό αντιδιαβητική αγωγή, αλλά σε όσους παρουσιάζουν τουλάχιστον έναν παράγοντα κινδύνου πέραν της ηλικίας.

Μία εβδομάδα του Νοεμβρίου, στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας του Διαβήτη (14η Νοεμβρίου), θεωρείται καλή ευκαιρία για την ευαισθητοποίηση του κοινού και την προβολή της παρεχομένης υπηρεσίας.

Τα Απαραίτητα Εργαλεία

Ένας απλός μετρητής σακχάρου και μία σταγόνα αίματος θα σας επιτρέψουν να αξιολογήσετε τη συγκέντρωση της γλυκόζης στο αίμα του ασθενούς, μέσω της ανάλυσης της αντιδραστικής λωρίδας από τον αναγνώστη γλυκόζης.

Πώς να γίνει ο Έλεγχος

Μην αμελήσετε να ρυθμίστε το βάθος διείσδυσης της βελόνας ανάλογα με το πάχος του δέρματος, καθώς και να την πετάξετε έπειτα στον ειδικό κάδο ιατρικών αποβλήτων.

Ο έλεγχος πρέπει να γίνεται σε ιδιαίτερο χώρο του φαρμακείου, όπου ο ασθενής θα έχει τη δυνατότητα να καθίσει άνετα και χωρίς άγχος.

Δε χρειάζεται να βρίσκεται σε τέλεια νηστεία, καθώς 2 ώρες μετά από γεύμα η γλυκαιμία έχει την τάση να επανέρχεται σε φυσιολογικά επίπεδα.

Η εξέταση πραγματοποιείται σε καθαρά χέρια, χρησιμοποιώντας την πλαϊνή επιφάνεια της τελευταίας φάλαγγας του δακτύλου, αποκλείοντας τον δείκτη και τον αντίχειρα.

Το σημείο του τρυπήματος δεν πρέπει να απολυμαίνεται με αλκοόλη ή να πιεστεί με σκοπό να αυξηθεί η ποσότητα του αίματος.

Αξιολόγηση των Αποτελεσμάτων

Το αποτέλεσμα της μέτρησης θεωρείται φυσιολογικό, όταν η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 0,7-1,1 g/l ή 1-1,4 g/l δύο ώρες μετά από γεύμα.

Επανέλεγχος συνίσταται κάθε 1 έως 3 έτη, εάν ο ασθενής παραμείνει στο ίδιο επίπεδο παραγόντων κινδύνου.

Εάν η γλυκόζη νηστείας κυμαίνεται μεταξύ 1,1 και 1,26 g/l ή μεταξύ 1,4 και 2 g/l 2 ώρες μετά από γεύμα, θα πρέπει να ενημερώνεται ο θεράπων ιατρός του ασθενούς κατά τη διάρκεια της επόμενης επίσκεψης.

Ο έλεγχος θα πρέπει να επαναλαμβάνεται μέσα στο επόμενο έτος.

Γλυκαιμία νηστείας πάνω από 1,26 g/l ή 2 g/l τις δύο ώρες που ακολουθούν ένα γεύμα δεν καθορίζουν διάγνωση του διαβήτη, αλλά συνίσταται έλεγχος από ιατρό. Στην περίπτωση που τα επίπεδα γλυκόζης υπερβούν τα 2,5 g/l, ο ασθενής είναι προτιμότερο να επικοινωνήσει άμεσα με τον ιατρό του.

Φαρμακείο Υπηρεσιών Ελέγχου και Πρόληψης

Υπέρταση

Ο Έλεγχος στο Φαρμακείο

Η εξέταση απευθύνεται σε άτομα που παρουσιάζουν περισσότερο του ενός παράγοντες κινδύνου, που καταναλώνουν φάρμακα και ουσίες που ευνοούν την εμφάνιση της πάθησης ή που παρουσιάζουν σημάδια που υποδηλώνουν τη νόσο.

Τα Απαραίτητα Εργαλεία

Η αξιολόγηση της αρτηριακής πίεσης πραγματοποιείται με πιεσόμετρο καρπού ή βραχίονα, ενώ συνιστάται η χρήση βραχιόνιου μοντέλου, ως πιο αξιόπιστου.

Πώς να γίνει ο Έλεγχος

Είναι απαραίτητο να διασφαλίζεται ότι η περιχειρίδα είναι προσαρμοσμένη στη μορφολογία του ασθενή, καθώς η πολύ σφιχτή μπορεί να οδηγήσει σε υπερεκτίμηση της ΑΠ.

Αν η περίμετρος του βραχίονα του ασθενούς είναι μεγαλύτερη από 32 cm, είναι καλύτερο να χρησιμοποιηθεί μοντέλο καρπού.

Η μέτρηση επιβάλλεται να γίνεται σε ιδιαίτερο χώρο του φαρμακείου, αφού ο φαρμακοποιός βεβαιωθεί ότι ο ασθενής δεν έχει καταναλώσει καφεΐνη ή τσιγάρο τα προηγούμενα 30’ της εξέτασης.

Η εξέταση πρέπει να γίνεται έπειτα από 5’ ανάπαυση του ασθενούς και εφόσον πληροφορηθεί ότι δεν πρέπει να ομιλεί ή να κινείται κατά τη διάρκειά της.

Στην περίπτωση που δύναται η χρήση ηλεκτρονικού μετρητή, η πρώτη μέτρηση πραγματοποιείται με τη παρουσία του φαρμακοποιού, διασφαλίζοντας τη σωστή θέση του μπράτσου και τη σωστή λειτουργία του μετρητή.

Ακολουθούν άλλες 2-3 μετρήσεις, όπου ο ασθενής μένει μόνος, ώστε να περιοριστεί η πιθανότητα λάθους, λόγω του αντίκτυπου της «λευκής μπλούζας».

Στην περίπτωση χρήσης μετρητή καρπού, ρολόι και βραχιόλια πρέπει να αφαιρεθούν.

Αξιολόγηση των Αποτελεσμάτων

Εάν τα αποτελέσματα επιδείξουν ελαφρά υπέρταση, υποδεικνύεται στον ασθενή ιατρική επίσκεψη μέσα στον επόμενο μήνα, ενώ αν η υπέρταση είναι υψηλή ενδείκνυται επίσκεψη την ίδια μέρα.

Ανεξαρτήτως των αποτελεσμάτων, ο φαρμακοποιός επιβάλλεται να υπογραμμίζει στους ασθενείς τη σημασία της ισορροπημένης διατροφής και της καλής φυσικής κατάστασης.

Υπερλιπιδαιμία

Ο Έλεγχος στο Φαρμακείο

Ο έλεγχος προσφέρεται σε όλους, καθώς η υπερχοληστερολαιμία εξελίσσεται συνήθως χωρίς ορατό σημάδι.

Τα Απαραίτητα Εργαλεία

Υπάρχουν συσκευές μέτρησης χοληστερόλης.

Η εξέταση ακολουθεί τα δεδομένα της ομοειδούς για τον έλεγχο της γλυκόζης με τη σταγόνα του αίματος.

Μετράται η ολική χοληστερόλη ( HDL+LDL) που δίνει μια ικανοποιητική ένδειξη για να κατευθύνουμε τον ασθενή.

Αξιολόγηση των Αποτελεσμάτων

Οι τιμές που θεωρούνται φυσιολογικές ορίζονται σε <2 g/l ολικής χοληστερόλης, <160 mg/dL LDL-χοληστερόλης και >0,40 g/l HDL-χοληστερόλης.

Τιμές ολικής χοληστερόλης μεταξύ 2 και 2,39 g/l υποδεικνύουν την ανάγκη λήψης δραστικών διατροφικών μέτρων, ενώ τιμές >2,4 g/l υπογραμμίζουν την ανάγκη για περεταίρω ιατρική διερεύνηση.

Τα αποτελέσματα της μέτρησης καταγράφονται στον προσωπικό φάκελο του ασθενούς, συνοδεία άλλων παραμέτρων (βάρος- ύψος, αρτηριακή πίεση, γλυκόζη), προκειμένου να αξιολογηθεί η πιθανότητα καρδιαγγειακής πάθησης.

Οι συμβουλές του φαρμακοποιού πρέπει να είναι η μείωση των λιπαρών τροφών και κατανάλωση κυρίως ακόρεστων λιπαρών οξέων.

Η μείωση κατανάλωσης αυγών και οστρακοειδών, αύξηση κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών, παράλληλα με τακτική άσκηση.

Ελπινίκη Μπισκανάκη, BSc, PharmD, MPharm, MSc, Φαρμακοποιός, ΠΓΝΑ Ιπποκράτειο

Κατεβάστε τώρα το Application!

Με την περιήγησή σας στο pharmamanage.gr αποδέχεστε την χρήση cookies.