Ο Εμβολιασμός Ασπίδα Προστασίας από Σοβαρές Λοιμώξεις

Στον αγώνα κατά των λοιμωδών νοσημάτων τα εμβόλια είναι ο μεγάλος σύμμαχος της ανθρωπότητας. Πόσο σημαντικός λοιπόν είναι ο ρόλος του φαρμακοποιού στην ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού;

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (Π.Ο.Υ.), ο εμβολιασμός αποτελεί μία από τις πιο επιτυχημένες, αλλά και οικονομικά επωφελείς, παρεμβάσεις δημόσιας υγείας, καθώς προλαμβάνει έως και 3 εκατομμύρια θανάτους ετησίως σε ανθρώπους όλων των ηλικιών και προφυλάσσει ακόμα περισσότερους ανθρώπους από νοσήματα ή ισόβια αναπηρία.

Ο Εμβολιασμός Ασπίδα Προστασίας από Σοβαρές Λοιμώξεις

Δίχως εμβόλια, η παγκόσμια εκρίζωση της ευλογιάς και η εξάλειψη της πολιομυελίτιδας και της ιλαράς από πολλές περιοχές του κόσμου θα ήταν αδύνατες. Είναι οι στρατηγικές συστηματικού εμβολιασμού, ιδίως σε χώρες του αναπτυγμένου κόσμου, που έχουν επιτύχει μια αξιοσημείωτη μείωση της εμφάνισης πολλών ενδημικών μέχρι πρότινος νοσημάτων.

Στον ανεπτυγμένο κόσμο, η εφαρμογή των εμβολιασμών θεωρείται πλέον βασική προτεραιότητα για τη διαφύλαξη της Δημόσιας Υγείας.
Εντούτοις, η μαζική ανοσοποίηση μέσω των εμβολιασμών τις τελευταίες δεκαετίες και η επακόλουθη κατακόρυφη μείωση των κρουσμάτων σοβαρών μολυσματικών ασθενειών, έχει οδηγήσει πολλούς να πιστεύουν, εσφαλμένα, ότι οι ασθένειες αυτές έχουν πάψει πια να είναι απειλητικές, καθότι δεν γίνονται αντιληπτές όπως συνέβαινε στο παρελθόν.

Δεν πρέπει ωστόσο να ξεχνάμε ότι όταν τα προγράμματα εμβολιασμού διακόπτονται, οι ασθένειες επιστρέφουν.

Επανεμφάνιση Επιδημιών

Δεν πρέπει επίσης να ξεχνούμε ότι παρόλο που ασθένειες οι οποίες πλέον προλαμβάνονται με εμβολιασμό απαντώνται σπάνια σε πολλές χώρες, οι μολυσματικοί παράγοντες που τις προκαλούν συνεχίζουν να κυκλοφορούν σε κάποια μέρη του κόσμου.

Σε έναν ιδιαίτερα παγκοσμιοποιημένο κόσμο, αυτοί οι παράγοντες μπορούν να διασχίσουν τα γεωγραφικά σύνορα και να προσβάλλουν μη ανοσοποιημένους/ευπαθείς πληθυσμούς.

Επίσης, ενώ η καλύτερη υγιεινή, το πλύσιμο των χεριών και το καθαρό νερό, βοηθούν στην προστασία των ανθρώπων από τα λοιμώδη νοσήματα, πολλές λοιμώξεις μπορούν να εξαπλωθούν ανεξαρτήτως των μέτρων υγιεινής που τηρούμε.

Στη Δυτική Ευρώπη, για παράδειγμα, μετά το 2005, σημειώθηκαν επιδημίες ιλαράς στην Αυστρία, το Βέλγιο, τη Δανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία, την Ισπανία, την Ελβετία και το Ηνωμένο Βασίλειο σε μη εμβολιασμένους πληθυσμούς, οι οποίοι έως τότε προφυλάσσονταν από το φαινόμενο της «ανοσίας αγέλης» (η «ανοσία αγέλης» αναφέρεται στην έμμεση προστασία μη ανοσοποιημένων ατόμων, που αποδίδεται στη διαβίωσή τους με ανοσοποιημένα άτομα στο στενό περιβάλλον τους).

Το 2013 μάλιστα τα κρούσματα ιλαράς στην Ευρώπη ανήλθαν σε 31.685, μία αύξηση 348% σε σύγκριση με το 20077.

Η επανεμφάνιση λοιπόν των επιδημιών στην ευρωπαϊκή ήπειρο υπογραμμίζει την ευθύνη που φέρουν τα κράτη-μέλη να ελέγξουν τα νοσήματα που προλαμβάνονται με εμβολιασμό και μάλιστα σε όλο το ηλικιακό φάσμα, καθώς ο κίνδυνος μετάδοσης λοιμωδών νοσημάτων είναι υπαρκτός σε άτομα όλων των ηλικιών.

Επιπρόσθετα, σε μία εποχή ανταγωνιστικών προτεραιοτήτων και στενότητας πόρων στην υγεία, η ενίσχυση των προγραμμάτων εμβολιασμού αποτελεί μέτρο ζωτικής σημασίας.

Σε αντίθετη περίπτωση, ακόμη και ανεπτυγμένες ζώνες, όπως οι χώρες της ευρωπαϊκής ηπείρου, κινδυνεύουν από την επανεμφάνιση λοιμωδών νοσημάτων υψηλής μεταδοτικότητας, τα οποία δυνητικά προκαλούν αναπηρίες ή/και θανάτους και ταυτόχρονα επιβαρύνουν τα ήδη «αναιμικά» συστήματα υγείας με δαπανηρές νοσηλείες και φαρμακευτικές αγωγές.

Ο εμβολιασμός δεν αφορά μόνο τα βρέφη και τα παιδιά, όμως αυτή την αλήθεια μεγάλο μέρος του κοινού δυστυχώς δεν τη γνωρίζει.
Ο εμβολιασμός των ενηλίκων είναι επίσης σημαντικός, καθώς το ανοσοποιητικό σύστημα προϊόντος του χρόνου εξασθενεί και ο οργανισμός καθίσταται περισσότερο ευάλωτος στις λοιμώξεις.

Ωστόσο, παρά τη συμβολή που ο εμβολιασμός ενηλίκων θα μπορούσε να έχει στη προαγωγή της υγιούς γήρανσης, δεν έχει επαρκώς αξιοποιηθεί ως στρατηγική δημόσιας υγείας.

Η Πνευμονιοκοκκική Νόσος

Πιο συγκεκριμένα, η πνευμονιοκοκκική νόσος αποτελεί μια σημαντική αιτία νοσηρότητας και θνησιμότητας, με ένα φορτίο 1,6 εκατομμυρίων θανάτων ετησίως σε παγκόσμιο επίπεδο, με θύματα κυρίως βρέφη και ηλικιωμένους. Οι σοβαρότερες μορφές της πνευμονιοκοκκικής νόσου περιλαμβάνουν τη μηνιγγίτιδα, τη βακτηριαιμία και την πνευμονία.

Ειδικότερα, η πνευμονιοκοκκική πνευμονία συνιστά τον πλέον συνηθισμένο τύπο βακτηριακής πνευμονίας της κοινότητας ενώ το ποσοστό θνητότητάς της στους ενήλικες κυμαίνεται από 6,4% έως άνω του 40% (αναλόγως του αν πρόκειται για εξωτερικούς ασθενείς, ασθενείς που χρήζουν νοσηλείας ή ασθενείς που χρήζουν υποστήριξης σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας).

Αξίζει δε να σημειωθεί ότι οι ασθενείς με πνευμονιοκοκκική πνευμονία διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για παράλληλη εμφάνιση οξέος καρδιακού συμβάματος, όπως το έμφραγμα μυοκαρδίου, η σοβαρή αρρυθμία και η εμφάνιση ή η επιδείνωση συμφορητικής καρδιακής ανεπάρκειας.

Η πνευμονιοκοκκική πνευμονία έχει συσχετισθεί με σοβαρότερη κλινική εικόνα, συχνότερη ανάγκη για νοσηλεία και μεγαλύτερη κατανάλωση ιατρικών πόρων σε σχέση με τη μη-πνευμονιοκοκκική πνευμονία.

Κι ας μην υποτιμούμε το γεγονός ότι η διαχείριση της νόσου δυσχεραίνεται εξαιτίας της βακτηριακής αντοχής στα συνήθως χρησιμοποιούμενα αντιβιοτικά, λόγω «ανορθολογικών» πρακτικών χορήγησης.

Πέραν του παράγοντα ηλικία, επιπρόσθετοι συντελεστές που επαυξάνουν τον κίνδυνο νόσησης από πνευμονιόκοκκο είναι ο διαβήτης, το άσθμα, η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), τα χρόνια καρδιακά νοσήματα, η ανοσοκαταστολή λόγω νοσήματος ή θεραπείας, ενώ το κάπνισμα και ο αλκοολισμός επίσης επιτείνουν τον κίνδυνο.

Κάλλιον το Προλαμβάνειν

Κι όμως παρά το γεγονός ότι συνιστά μια από τις σημαντικότερες επιβαρύνσεις για την υγεία παγκοσμίως, η πνευμονιοκοκκική νόσος δύναται να προληφθεί.

Στην Ελλάδα ο εμβολιασμός για πνευμονιόκοκκο είναι ενταγμένος στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών (ΕΠΕ) για όλους τους ενήλικες άνω των 65 ετών (η ηλικία ως αυτοτελής παράγων κινδύνου), καθώς και για ενήλικες 18 έως 64 ετών που ανήκουν στις ομάδες κινδύνου για σοβαρές πνευμονιοκοκκικές λοιμώξεις (όπως ασθενείς με χρόνια καρδιακά, μεταβολικά και αναπνευστικά νοσήματα, ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς, αλλά και συστηματικοί καπνιστές).

Ο εμβολιασμός παρέχεται δωρεάν σε όλους τους ασφαλισμένους που ανήκουν σε μια από τις παραπάνω ομάδες.

Ο Εμβολιασμός Ασπίδα Προστασίας από Σοβαρές Λοιμώξεις

Γρίπη και Πνευμονία

Η γρίπη αποτελεί ένα σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας λόγω της γρήγορης μετάδοσής της και της υψηλής νοσηρότητας και θνητότητας που τη συνοδεύουν. Είναι γνωστό ότι η λοίμωξη από γρίπη αυξάνει τον κίνδυνο νόσησης από πνευμονιόκοκκο.

Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό οι ενήλικες να εμβολιάζονται τόσο κατά της γρίπης, όσο και κατά της πνευμονιοκοκκικής νόσου.

Στον αγώνα αυτόν, ο Φαρμακοποιός ως επαγγελματίας υγείας διαδραματίζει ρόλο καταλυτικό, συμβουλεύοντας και κατατοπίζοντας τους ευπαθείς ασθενείς για το δυνητικό κίνδυνο που διατρέχουν, τις κατευθυντήριες οδηγίες του ΕΠΕ και το καθεστώς παροχής και αποζημίωσης των εμβολιασμών.

Συνεπώς, δύο είναι οι βασικοί λόγοι για να εμβολιαστούμε, αφενός για να προστατεύσουμε τους εαυτούς μας και αφετέρου για να προστατεύσουμε και τους γύρω μας. Τα επιτυχημένα προγράμματα εμβολιασμού, όπως και οι επιτυχημένες εν γένει κοινωνίες, εξαρτώνται από τη συνεργασία όλων επ’ ωφελεία όλων.

Για να ανακοπεί η εξάπλωση μιας νόσου δεν αρκεί να προσβλέπουμε πως οι συνάνθρωποί μας θα κάνουν το σωστό, πρέπει και εμείς να κάνουμε το ίδιο.

Δημήτρης Κουκουλιέρος, Υπεύθυνος Επιστημονικής Ενημέρωσης τμήματος Vaccines Marketing–Pfizer Hellas

Κατεβάστε τώρα το Application!

Με την περιήγησή σας στο pharmamanage.gr αποδέχεστε την χρήση cookies.