Η Οστεοπόρωση σε 6 Ερωτήσεις στο Φαρμακείο

Άνετα θα τη χαρακτηρίζαμε σαν μια σιωπηλή επιδημία.

Η οστεοπόρωση συνήθως διαγιγνώσκεται μετά από ένα πρώτο κάταγμα.

Σήμερα, οι ειδικοί υποστηρίζουν πως δεν είναι ποτέ πολύ αργά για να κάνει κανείς κάτι, αρκεί να γνωρίζει πως θα ζει με συγκεκριμένο τρόπο όλη την υπόλοιπη ζωή του.

1. Τι Είναι η Οστεοπόρωση;

Η οστεοπόρωση χαρακτηρίζεται από μια μείωση της οστικής μάζας, με ταυτόχρονη αύξηση του κινδύνου για κάποιο κάταγμα.

Πριν το κάταγμα, η ασθένεια δεν δίνει κάποιο σύμπτωμα που μπορεί να μας προϊδεάσει και μπορεί να παραμείνει και να εξελίσσεται σιωπηλή για πολύ καιρό.

Μία απώλεια ύψους θα μπορούσε να είναι σημάδι και θα ήταν το αποτέλεσμα κάποιου σπονδυλικού κατάγματος.

Ένα κάταγμα οστεοπόρωσης που συχνά χαρακτηρίζεται σαν κάταγμα ευθραυστότητας, ακολουθεί κάποιον ελαφρύ τραυματισμό.

Συνήθως τέτοια κατάγματα εμφανίζονται στο μηριαίο οστό, στον καρπό και στους σπονδύλους, ενώ αποκλείονται τα κατάγματα στα κόκκαλα του κρανίου, της αυχενικής μοίρας, του προσώπου, του χεριού και των δαχτύλων του ποδιού.

Κάποια κατάγματα θεωρούνται πολύ σοβαρά γιατί έχουν συνδεθεί με αύξηση της θνησιμότητας.

Η Οστεοπόρωση σε 6 Ερωτήσεις στο Φαρμακείο

2. Ποιές οι Αιτιολογίες της;

• Πρωτογενής Οστεοπόρωση

Είναι η πιο συνηθισμένη και συνδέεται με την ηλικία.

Οι γυναίκες πλήττονται περισσότερο εξαιτίας της εμμηνόπαυσης, η οποία πριμοδοτεί τη μείωση των οιστρογόνων.

Ο κίνδυνος της οστεοπόρωσης αυξάνεται αναλογικά και με άλλους συνυπάρχοντες παράγοντες κινδύνου, όπως ιστορικό καταγμάτων στην οικογένεια, μειωμένος δείκτης μάζας σώματος κάτω από 19 kg/m2, πρώιμη εμμηνόπαυση (πριν τα 40 έτη ηλικίας).

Στους άντρες, η οστεοπόρωση έρχεται σε πιο μεγάλη ηλικία, ενώ τα κατάγματα δεν είναι τόσο συχνά ως φαινόμενο.

Εκτός όμως από την ηλικία υπάρχουν και άλλοι επιβαρυντικοί παράγοντες, όπως: η διατροφή πτωχή σε ασβέστιο, έλλειψη βιταμίνης D λόγω μειωμένης έκθεσης στον ήλιο, ο αλκοολισμός, η καθιστική ζωή, το κάπνισμα.

• Δευτερογενής Οστεοπόρωση

Εμφανίζεται έπειτα από συγκεκριμένες παθολογίες ή κάποιες θεραπείες.

Παθολογίες: Ενδοκρινολογικές παθήσεις (πχ υπερθυρεοειδισμός κ.α.), φλεγμονώδεις ρευματοπάθειες (πχ ρευματική πολυαρθρίτιδα κ.α.), δυσαπορροφητικά σύνδρομα (πχ νόσος Crohn), ηπατοπάθειες, γενετικές ασθένειες, ανορεξία.

Θεραπείες: Η νούμερο 1 θεραπεία που προκαλεί οστεοπόρωση είναι αυτή με τα κορτικοστεροειδή.

Ο κίνδυνος κατάγματος είναι δοσοεξαρτώμενος.

Άλλες σχετιζόμενες φαρμακοθεραπείες είναι αυτές με αναστολείς αρωματάσης, αγωνιστές της GnRH, με αντιανδρογόνα, αντιεπιληπτικά, με ενζυμικούς επαγωγείς που αυξάνουν τον μεταβολισμό της βιταμίνης D.

Οι επιληπτικοί ασθενείς εμφανίζουν 2 έως 6 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης κατάγματος απ’ ότι ο γενικός πληθυσμός.

3. Πώς Γίνεται η Διάγνωση;

Σε περίπτωση που δεν υπάρχει κάταγμα, η διάγνωση περιλαμβάνει μέτρηση οστικής πυκνότητας και αναζήτηση συνυπαρχόντων παραγόντων κινδύνου, με σκοπό να τροποποιηθούν ει δυνατόν.

Σε περίπτωση που υπάρχει κάταγμα, πάλι μετράμε την οστική πυκνότητα, ώστε να επιβεβαιώσουμε την ευθραυστότητα των οστών.

Οι παράγοντες κίνδυνου αξιολογούνται.

Τα κατάγματα στους σπονδύλους μπορεί και να περάσουν απαρατήρητα χωρίς καθόλου ή με λίγο πόνο.

Ίσως υπάρχει ραχιαίος πόνος ή ελάττωση του ύψους ή άλλες χρόνιες παθήσεις που συνδέονται με οστεοπόρωση.

Η διάγνωση τους γίνεται με ραδιογραφία κλασσική ή με υπολογισμό πιθανότητας σπονδυλικού κατάγματος.

Η μέτρηση της οστικής πυκνότητας γίνεται με ακτίνες Χ, κάτι που επιτρέπει τον υπολογισμό της μείωσης της οστικής αντίστασης.

Το αποτέλεσμα μετράται σε Τ-κλίμακα, όπου συγκρίνουμε την ισχύουσα οστική πυκνότητα, με αυτήν που θεωρητικά έπρεπε να έχει ο ασθενής με βάση τον μέσο όρο αντίστοιχης ομάδας ενηλίκων.

4. Ποιες Είναι οι Συμπληρωματικές Εξετάσεις;

1. Βιολογικές εξετάσεις (αιματολογικές, ηπατικές, νεφρικής λειτουργίας κ.α.), ώστε να διευκρινιστεί εάν πρόκειται για οστεοπόρωση λόγω κακοήθειας ή λόγω μεταβολισμού (πχ υπερπαραθυρεοειδισμός), συμπληρωματικά πάντα με τη μέτρηση οστικής πυκνότητας.

2. TBS-Trabecular Bone Score, που μας δίνει πληροφορίες για την ποιότητα των οστών και μας επιτρέπει να κάνουμε μια πρόγνωση για την εξέλιξη της ασθένειας.

5. Ποια Είναι η Εξέλιξη της Νόσου;

Τα κατάγματα συνοδεύονται από πόνους και παραμορφώσεις των οστών που αλλάζουν την ποιότητα ζωής των ασθενών και επηρεάζουν την αυτονομία κινήσεων τους.

Τα σπονδυλικά κατάγματα ευθύνονται για απώλεια ύψους, για χρόνιους πόνους και για κύφωση.

Τα πολύ σοβαρά κατάγματα του μηριαίου οστού, εκτός από τους φρικτούς πόνους, συχνά συνοδεύονται και από τα υψηλά ποσοστά θνησιμότητας.

6. Πώς Αντιμετωπίζεται η Οστεοπόρωση;

• Υγιεινοδιαιτητικά Μέτρα

Σε αυτά περιλαμβάνονται η καθημερινή άσκηση, αλλά και η έκθεση στον ήλιο, η οποία επιτρέπει την ενδογενή σύνθεση βιταμίνης D.

Η καθημερινή διατροφή θα πρέπει να περιλαμβάνει επαρκή ποσότητα ασβεστίου και πρωτεϊνών, ενώ θα πρέπει να αποφεύγονται οι πολύ αυστηρές δίαιτες και η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και τσιγάρου.

• Βιταμίνη D

Η ποσότητα στον ορό του αίματος θα πρέπει να είναι μεταξύ των 30-70 /ml.

Εάν είναι λιγότερη προχωρούμε σε λήψη χοληκαλσιφερόλης ή βιταμίνης D3 (4 λήψεις των 100000IU σε διάστημα 15 ημερών).

• Ασβέστιο

Δεν είναι σαφής ακόμη η αποτελεσματικότητα του ασβεστίου στην πρόληψη των καταγμάτων, παρόλ’αυτά ανάλογα την περίπτωση προτείνεται κάποιο ασβεστούχο συμπλήρωμα.

• Πρόληψη των Πτώσεων

Είναι πολύ βασική και επιτυγχάνεται με συστηματική άθληση, αλλαγή τρόπου ζωής, διόρθωση οπτικών και ορθοπαιδικών προβλημάτων.

Ο σκοπός της θεραπείας είναι να μειωθεί η πιθανότητα κατάγματος τα χρόνια που έπονται, γι' αυτό και συνιστάται να ακολουθηθεί η αγωγή για τουλάχιστον 5 χρόνια.

Δυστυχώς, η μειοψηφία των γυναικών την ακολουθεί για πάνω από έναν χρόνο.

Σε κάθε περίπτωση πρέπει να ελέγχεται η επαρκής λήψη ασβεστίου και βιταμίνης D3 μέσω της διατροφής και των συμπληρωμάτων.

• Φαρμακευτική Θεραπεία

Φυσικά, υπάρχει και η αμιγώς φαρμακευτική θεραπεία που περιλαμβάνει:

Ορμονική υποκατάσταση της εμμηνόπαυσης με οιστρογόνα που ενισχύουν τη δράση των οστεοβλαστών, ενώ περιορίζουν αυτή των οστεοκλαστών, κάτι που περιορίζει και τα κρούσματα καταγμάτων για όσο καιρό ακολουθείται η θεραπεία.

Μετατροπείς της πρόσληψης οιστρογόνων, όπως το γνωστό Evista, που μειώνουν τον κίνδυνο καταγμάτων.

Επίσης, μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού.

Τα διφωσφονικά άλατα αναστέλλουν τη δράση των οστεοκλαστών.

Η αποτελεσματικότητά τους ποικίλλει ανάλογα με το μόριο που θα χρησιμοποιηθεί, το σχήμα που θα εφαρμοστεί, τον ασθενή και τη συμμόρφωσή του.

Θα πρέπει να λαμβάνονται με διαφορά από το γεύμα, με ένα μεγάλο ποτήρι νερό, μεταλλικό κατά προτίμηση, χωρίς να ακολουθήσει ύπνος στο επόμενο μισάωρο.

Η τεριπαρατίδη (forsteo) που ανταποκρίνεται σε έναν φραγμό της παραθυρεοειδούς ορμόνης, εφαρμόζεται υποδόρια και αυξάνει τη συγκέντρωση οστεοβλαστών.

Η χορήγηση της δεν πρέπει να ξεπερνά τους 24 μήνες.

Η ρανελάτη του στροντίου (Protelos) εμποδίζει την απώλεια οστικής μάζας, ενώ ενισχύει την παραγωγή νέας.

Υπάρχουν και πιο επεμβατικές μέθοδοι όπως η τοποθέτηση ορθοπαιδικού τσιμέντου ή η τοποθέτηση εμφυτεύματος που συμπληρώνουν την ανατομία του σπονδύλου και μειώνουν τους πόνους.

Η Οστεοπόρωση σε 6 Ερωτήσεις στο Φαρμακείο

Μια Περίπτωση του Πάγκου

Η Ελισάβετ, ετών 63

«Έσπασα τον αριστερό μου καρπό πέφτοντας πριν 2 μήνες.

Ήξερα πως πάσχω από οστεοπόρωση, αλλά δεν πήρα ποτέ τη θεραπεία που μου συνταγογράφησαν, καθότι το έβρισκα πολύ κουραστικό.

Μου είχαν πει πως αρκεί να περπατάω και να προσέχω τη διατροφή μου, αλλά έκαναν λάθος.

Μετά την πτώση δεν ήθελα να ακολουθήσω τη θεραπεία, αλλά ο ρευματολόγος μου εξήγησε πως υπάρχουν και φάρμακα μηνιαίας δόσης αρκεί να είσαι νηστικός και να μην κοιμηθείς το επόμενο μισάωρο.

Μακάρι να μου το είχαν εξηγήσει από την αρχή!»

Με τη Ματιά του Ασθενή

Επειδή η οστεοπόρωση είναι μια σιωπηλή ασθένεια πολλοί ασθενείς δεν γνωρίζουν τους κινδύνους που διατρέχουν ή αδιαφορούν.

Αυτοί που ήδη είχαν κάποιο κάταγμα, ίσως άλλαξαν κάποιες συνήθειες τους ή θεωρούν πως δεν είναι το ίδιο δραστήριοι και ικανοί με παλιότερα και αυτό ίσως τους οδηγήσει σε φόβο και απομόνωση.

Σε κάθε περίπτωση αλλάζει η καθημερινότητα τους, ώστε να αποφευχθούν παραμορφώσεις οστών, κατάγματα, αναπηρίες.

Η Συμβουλή μας στον Ασθενή

Όλα αυτά θα πρέπει να τα εξηγήσουμε στον ασθενή, ώστε να καταλάβει ακριβώς ποιες αλλαγές θα πρέπει να κάνει στην καθημερινότητά του, και ιδιαίτερα στη διατροφή του, όπως ο εμπλουτισμός της σε ασβέστιο και πρωτεΐνες, π.χ., με γαλακτοκομικά προϊόντα.

Επίσης, να του μιλήσουμε για τη χρησιμότητα και την αναγκαιότητα λήψης συμπληρωμάτων βιταμίνης D3, τη γυμναστική, τη διακοπή του καπνίσματος, και την τακτική μέτρηση του ύψους.

Ολίνα Ηλιάδου, Φαρμακοποιός (ΜPharm), Κλινική Φαρμακολόγος (MSc Clinical Pharmacology and Therapeutics)

Κατεβάστε τώρα το Application!

Με την περιήγησή σας στο pharmamanage.gr αποδέχεστε την χρήση cookies.